Czwartek, 15 listopada 2018. Imieniny Amielii, Idalii, Leopolda

Zakazane święta

2013-12-25 12:59:03 (ost. akt: 2014-07-03 14:04:12)
Bożonarodzeniowa pocztówka

Bożonarodzeniowa pocztówka

Autor zdjęcia: Archiwum autora






Obchody Świąt Bożego Narodzenia wraz z nastaniem Reformacji [1525] napotkały poważne ograniczenia. Zniesione przez Reformację nabożeństwo w noc Bożego Narodzenia wraz z wielką procesją, odprawiono w Nidzicy dopiero po prawie 200 latach, w roku 1711.




Odprawione w tym roku nabożeństwo spowodowało dochodzenie ówczesnego rządcy Nidzicy. W wydanym przez niego zarządzeniu czytamy: kościół w Nidzicy w dochodach uszczuplenia doznaje, zwłaszcza na tak zwane Msze w noc Bożego Narodzenia, a tym samym na procesje zużyte zostały; takie nadużycie, które w bałwochwalczym papiestwie ma przyczynę i wielkie zgorszenie powoduje, tak bardzo naiwni ludzie dusze na niebezpieczeństwo wystawiają, ale będą musieli się poddać oczyszczeniu.

Niniejszym teraz rozkazujemy, wezwania tamtejszego proboszcza i przeprowadzenia gruntownego dochodzenia właściwego stanu rzeczy, aby tak niecny proceder mógł zostać ukrócony". 

Śpiewające anioły
Kierując się jedynie pozorną uprzejmością, wydawano pozwolenia na obchodzenie Świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku według starego zwyczaju. W okresie późniejszym powszechnym zwyczajem wielu kościołów było, że w te święta wczesnym rankiem wygłaszano kazanie po polsku, a potem po niemiecku. Potem ustawieni na chórze chłopcy w białych koszulach, w koronach z tektury i ze świecami w rękach, na przemian z ludźmi śpiewali polskie pieśni.


W celu uświetnienia uroczystości "jednego z chłopców w chustach i pasach spuszczało się z okrągłych otworów kościelnego sufitu, przy czym on jak unoszący się anioł ze świecą w ręku, śpiewał pieśń "Z wysokiego nieba tu przychodzę".

Zamki z piernika
Boże Narodzenie należało do świąt najważniejszych.

Bogaci gospodarze zabijali gęsi i świnie, a na nidzickim rynku przez 8 dni trwał przedświąteczny targ. Można było kupić gliniane fujarki i figurki, pierniki w kształcie rycerzy, koni oraz nidzickiego zamku. Najbardziej cenione i najdroższe były pierniki toruńskiego cukiernika Gustawa Weese, który sprzedawał je budach ozdobionych z toruńskim herbem.

Największy jednak ruch zaczynał się dopiero po zmroku, kiedy zaczynali grasować złodzieje, którymi byli przeważnie młodzi chłopcy. Podczas gdy jedna grupa zajmowała uwagę kupców opowieściami o starych pogańskich zwyczajach, druga grupa okradała stojące wozy. Gdy im się to udało wykrzykiwali imiona pruskich bożków "Perkunom", "Pikollos", "Potrimpos", znikając w ciemnych uliczkach, by po chwili pojawić się znowu przy innych straganach. 



Noworoczne wróżby
W dzień Trzech Króli oraz w sylwestrowy wieczór chodzili chłopcy w maskach, papierowych koronach i z wielką gwiazdą od domu do domu śpiewając pobożne pieśni, za co otrzymywali pieniądze. Sylwestrowy wieczór był okazją do spotkań w gronie rodziny i przyjaciół. Kiedy nocne straże grzechotkami i śpiewem pieśni oznajmiali Nowy Rok, kieliszkiem ponczu "Bischof" lub "Kardinal" wznoszono toast.


Tradycyjnie też bawiono się pytając los o swoją przyszłość. Ukryte pod talerzami przedmioty przedstawiające chleb, pieniądz, pierścionki czy obrączki, mężczyznę, kobietę i inne zapowiadały oczekiwany los. Roztapiano również cynowe naczynia, a w kipiących łupinach orzecha wosk, odczytując z ich kształtu wróżbę.

Również w ciemnym pokoju młodzież bawiła się wrzucając na płomień spirytusowego palnika sproszkowaną żywicę. 

Pocztówki z życzeniami
W pierwszy dzień Nowego Roku po nabożeństwie, w znamienitych rodzinach spotykano się ze znajomymi i przyjaciółmi, aby złożyć sobie noworoczne życzenia.

Potem przychodzili między innymi listonosz, stróż nocny i kominiarz, którzy od wszystkich otrzymywali drobne pieniądze. Notable wysyłali sobie wzajemnie pocztówki z pospolitą treścią: „Z okazji zmiany roku polecam się dalszej przyjaznej życzliwości N.N” Podobne życzenia zostawiali nieobecnym w domu klientom kupcy i rzemieślnicy.


Ks. Tomasz Szałanda




Opracowano na podstawie: J. Gregorovius. Die Ordenstadt Neidenburg. 
Marienwerder 1883



Polub nas na Facebooku:

Zobacz także

Komentarze (1) pokaż wszystkie komentarze w serwisie

Dodaj komentarz Odśwież

Dodawaj komentarze jako zarejestrowany użytkownik - zaloguj się lub wejdź przez FB

Zagraj w GRY.wm.pl

  • Goodgame Empire
  • Goodgame Big Farm
  • Goodgame Poker
  • Shadow Kings - The Dark Ages